un

guest
1 / ?
back to lessons

Welkom

Welkom bij Logica en Critisch Denken: het oudste denkwerkboek ter wereld.

Het woord filosofie komt van het Griekse philosophia, wat liefde voor wijsheid betekent. Niet het bezit van wijsheid: liefde voor het. De verschillen tellen.

Filosofie geeft je geen antwoorden. Het leert je hoe je betere vragen kunt stellen, slecht redeneren kunt ontdekken & argumenten te bouwen die echt stand houden.

Eerste Makers van Problemen

Socrates: De Oorspronkelijke Critische Denker

Ongeveer 2.400 jaar geleden in Athene, een steenhouwer genaamd Socrates liep rond in de markthal en stelde mensen ongemakkelijke vragen.

Een generaal beweerde dat hij wist wat moed was: Socrates stelde vragen tot de generaal zichzelf tegenstrijdig uitliet. Een priester beweerde dat hij wist wat godsvrucht was: dezelfde uitkomst.

Socrates zei dat hij de wijste man in Athene was, maar alleen omdat hij wist dat hij niets wist. Iedereen anders dacht dat ze de antwoorden hadden.

De stad Athene stelde hem uiteindelijk ten proces wegens 'vercorrupting van de jeugd': wat eigenlijk betekende dat hij jonge mensen leerde om autoriteit te blijven stellen.

Ze veroordeelden hem tot de dood. Hij dronk het hemlock vrijwillig. Hij had kunnen ontsnappen, maar hij zei dat dat in tegenspraak was met alles wat hij lesde.

Critisch denken maakt altijd angstige mensen.

Hier is je warm-up: wat is iets dat de meeste mensen geloven: of dat je vroeger geloofde: dat je denkt misschien fout is? Het kan groot of klein zijn.

Opbouw van een Argument

Logische argumentopbouw: voorstellen voeden de conclusie, geldig vs kloppend vergelijking

Wat is een Argument?

In de filosofie is een argument geen schreeuwpartij. Het is een georganiseerde reeks van redeneren.

Elk argument heeft twee delen:

1. Voorstellen: u stelt aanname of claimt dat ze waar zijn

2. Conclusie: de uitspraak die volgt uit de voorstellen


Hier is een klassiek voorbeeld:

- Voorstel 1: Alle katten zijn zoogdieren.

- Voorstel 2: Felix is een kat.

- Conclusie: Dus, Felix is een zoogdier.


Als de premesses waar zijn & de logica ze correct verbindt, moet de conclusie wel waar zijn. Dat is het kracht van een goede argument.

Geldig vs Betrouwbaar

Geldig & Betrouwbaar

Twee belangrijke termen:


Geldig betekent dat de conclusie logisch volgt uit de premesses: de opbouw werkt, ongeacht of de premesses daadwerkelijk waar zijn.


Betrouwwaard betekent dat het argument geldig is & alle premesses daadwerkelijk waar zijn.


Forbeelding van een geldig maar onbetrouwwaard argument:

- Premesse 1: Alle vissen kunnen vliegen.

- Premesse 2: Een zalm is een vis.

- Conclusie: Dus kan een zalm vliegen.


De logica is perfect: als de premesses waar waren, zou de conclusie dan ook waar moeten zijn. Maar premesse 1 is onwaar, dus het argument is geldig maar niet betrouwwaard.


Overweeg nu dit argument:

Is dit argument geldig? 'Alle vogels kunnen vliegen. Pinguïns zijn vogels. Dus kunnen pinguïns vliegen.' Leg je antwoord uit: en vertel me daarna of het argument betrouwwaard is.

Wat is een Fout?

Vijf veelvoorkomende logische fouten: ad hominem, straw man, appeal to authority, slippery slope, false dilemma

Logische Fouten: Kapotte Argumenten Die Overtuigend Klinken

Een fout is een redeneringsfout die een argument ongeldig maakt: maar die vaak overtuigend klinkt.

Fouten zijn overal: in politiek, reclame, sociale media-argumenten en eettafelsdebatten. Zodra je ze leert herkennen, kun je ze niet meer zien.


Hier zijn vijf van de meest veelvoorkomende:


1. Ad Hominem: een aanval op de persoon in plaats van op hun argument.

'Je kunt haar onderzoek niet vertrouwen omdat ze wordt gefinancierd door een bedrijf.' (De financieringsbron kan relevant zijn, maar valideert het onderzoek niet automatisch.)


2. Beeld van de stro: het misrepresenteren van iemands argument om het gemakkelijker te maken om ertegen te argumenteren.

'Ze zei dat we het militaire budget moeten verminderen.' → 'Dus wil je ons helemaal onbeschermd laten?'


3. Appel aan de autoriteit: ervan uitgaan dat iets waar is omdat een autoriteit dat zegt.

'Dit dieet werkt omdat een beroemde acteur het goedkeurt.' (Acteurs zijn geen voedingsdeskundigen.)


4. Gladde helling: stellen dat een stap onvermijdelijk zal leiden tot een uiterste uitkomst, zonder bewijs voor de keten van gebeurtenissen.

'Als we studenten toestaan om rekenmachines te gebruiken, zullen ze binnenkort niet meer in staat zijn om enige wiskunde te doen.'


5. Fouten dilemma: alleen twee opties presenteren terwijl er meer bestaan.

'Je bent voor of tegen ons.' (Je kunt neutraal zijn, gedeeltelijk akkoord zijn of een geheel andere positie hebben.)

Val de logica

Jezelf aanpakken

Nu weet je de vijf valkuilen, laten we zien of je er een kunt ontdekken in de praktijk.

Welke logische val zit er in deze uitspraak: 'Je kunt het onderzoek van dr. Smith over klimaatverandering niet vertrouwen omdat ze een SUV rijdt.' Noem de val en leg uit waarom het argument ondeugdelijk is.

Twee manieren van denken

Deductieve vs inductieve redenering: komma diagrammen die de zekerheid en de richting van de afleiding vergelijken

Deductieve & inductieve redenering

Er zijn twee fundamenteel verschillende manieren om een argument op te bouwen.


Deductieve redenering gaat van algemeen naar specifiek. Als de premissen waar zijn, is de conclusie zeker.

- Alle zoogdieren ademen lucht.

- Een walvis is een zoogdier.

- Dus ademt een walvis lucht.


Inductieve redenering gaat van specifiek naar algemeen. De conclusie is waarschijnlijk, maar nooit 100% zeker.

- Elk zwaan die ik ooit heb gezien is wit.

- Dus zijn alle zwanen waarschijnlijk wit.


Wetenschap is sterk afhankelijk van inductieve redenering: we waarnemen patronen en vormen theorieën. Inductieve conclusies kunnen echter altijd worden teruggedraaid door nieuw bewijs.


Feitelijk is het zwaanvoorbeeld beroemd in de filosofie. Europese mensen geloofden eeuwenlang dat alle zwanen wit waren: totdat ze zwarte zwanen in Australië ontdekten in 1697.

Zwaanprobleem

Het Zwaanprobleem

Overweeg dit claim:


'Ik heb 1.000 witte zwanen gezien. Dus zijn alle zwanen wit.'

Is deze conclusie het resultaat van deductieve of inductieve redenering? En is het betrouwbaar: kun je er zeker van zijn dat het waar is? Leg uw denkproces uit.

Denken zonder laboratorium

Diagram van Venn met deductieve en inductieve redenering, met valkuildefinitie

Denkexperimenten

Filosofen hebben geen laboratoria of telescopen. Hun instrument is het denkexperiment: een fictieve scenario die een idee test door het tot het uiterste te duwen.

Hier zijn er drie van de meest beroemde:


Het Trolleyprobleem: Een ontemde trein is op weg naar vijf mensen die vastzitten aan de spoorbaan. Jij staat naast een hefboom die de trein kan omleiden naar een zijspoor, waar alleen een persoon vastzit. Trek je de hefboom over? Je redt vijf, maar je veroorzaakt direct een dood.


De Schip van Theseus: Een oude schip is in een museum bewaard. Over de jaren heen worden alle planken vervangen terwijl ze rot. Zodra elke oorspronkelijke plank is verdwenen, is het nog steeds hetzelfde schip? En wat als iemand een tweede schip bouwt van alle afgewezen planken?


Plato's Cave: Stel je gevangenen vast die sinds hun geboorte aan een muur geketend zitten. Ze kijken naar een muur. Achter hen, werpt een vuur schaduwen van voorwerpen op de muur. Dit zijn de enige schaduwen die ze ooit hebben gezien. Ze geloven dat de schaduwen de werkelijkheid zijn. Als een van de gevangenen wordt bevrijd en het echte leven ziet, zullen de anderen hem geloven als hij terugkeert?

Trolley Problem

Je Beurt: Het Trolleyprobleem

Dit is de meest gedebatteerde denkexperiment in de moderne filosofie.

Er is geen 'juiste' antwoord: maar er zijn betere en slechtere argumenten.


Er zijn twee belangrijke filosofische tradities die verschillen:

- Utilitarisme zegt het hek trekken: vijf levens gered is beter dan één, en de wiskunde is eenvoudig.

- Deontologische ethiek zegt dat het een verschil maakt tussen toestaan van schade en veroorzaken: het trekken van het hek maakt je een moordenaar, zelfs als meer mensen overleven.

In het trolleyprobleem trek je het hek? Verdedig je antwoord: zeg niet alleen ja of nee. Leg het principe achter je keuze uit.

Filosofie in het Wilde

Slechte Argumenten in het Reële Leven

Alles wat je vandaag hebt geleerd: argumentstructuur, geldigheid, valkuilen, deductieve en inductieve redenering: bestaat er om één reden: om je te helpen helder te denken in de echte wereld.


Slechte argumenten zijn overal:

- Nieuwskoppen die valse dilemma's presenteren

- Social medi berichten die aanvallen op de persoon in plaats van bewijs te adresseren

- Reclames die een beroep doen op gezag (celebrity endorsements) of een glijdende schaal gebruiken (koop dit of je leven zal in elkaar storten)

- Politieke toespraken die poppen van de standpunten van hun tegenstanders bouwen


Je hebt nu de woordenschat om wat je ziet te benoemen & de hulpmiddelen om te beoordelen of een argument daadwerkelijk houdt.

Denk aan een claim die je onlangs hebt gezien: in het nieuws, online, in een reclame of in een gesprek. Beschrijf de claim en evalueer die met behulp van wat je vandaag hebt geleerd. Is de redenering geldig? Zijn de voorstellen waar? Committeert het enige valkuilen?

Wat Zal Je Onthouden?

Eén Laatste Gedachte

Socrates geloofde dat het ononderzochte leven niet de moeite waard is. Dat klinkt dramatisch: maar zijn punt was eenvoudig: als je niet zorgvuldig nadenkt over wat je gelooft en waarom, zullen anderen dat voor je doen.

Vandaag heb je geleerd om argumenten te analyseren in premissen en conclusies, om te onderscheiden wat geldig is van wat klopt, vijf gemeenschappelijke fallacies te herkennen, omductieve redenering van inductieve redenering te onderscheiden, en om te worstelen met vragen die geen eenvoudige antwoorden hebben.

Dat zijn niet alleen maar schoolvaardigheden. Dat zijn levensvaardigheden.

In één of twee zinnen, wat is het nuttigste idee dat je meeneemt uit deze les? Hoe denk je dat je het zult gebruiken?